کد خبر:317222
پ
مجید سجادی پناه
صنایع گزارش می‌دهد:

جنگ آب به عنوان جنگ جهانی سوم در راه است؟

آب از نگاه مسئولان و کارشناسان سازمان ملل، بعد از مشکل جمعیت، اصلی‌ترین چالش عالم بشریت محسوب می‌شود.

آب از نگاه مسئولان و کارشناسان سازمان ملل، بعد از مشکل جمعیت، اصلی‌ترین چالش عالم بشریت محسوب می‌شود.

 

*** بحران آب؛ امروز جدی‌تر از گذشته/ آیا وقایع نگاری جایگزین آینده پژوهی شده است؟!

 

به گزارش صنایع، مجید سجادی پناه، کارشناس حوزه آب، درباره بحران جدی آب در یاداشتی، نوشته است:

امروز حال یکی از “عناصر چهارگانه تشکیل دهنده خلقت” خوب نیست.

حیات در کره زمین با چشمانی نگران به یکی از عوامل بقای خود یعنی آب نگاه می‌کند.

آب از دیدگاه سازمان ملل پس از مشکل جمعیت به عنوان دومین مسئله اصلی جهان معرفی شده است.

امروز همه کشورها دنیا باید بدانند که تحت تاثیر موضوع بحران آب، سرنوشت آن‌ها مشترک و جهانی شده و پیوند وثیقی با هم برقرار کرده است.

 

با وجود اینکه ۷۰ درصد کره زمین را آب تشکیل می‌دهد ولی تنها ۳ درصد از این آب برای آشامیدن قابل استفاده می‌باشد.

رقابت برای تامین همین میزان “آب شرب” برای جمعیتی بیش از هفت میلیارد نفر در جهان، موجبات به وجود آوردن زمینه‌های یک جنگ بزرگ ( یعنی جنگ جهانی سوم) را در ذات خود می‌پروراند.

 

امروز نیمی از مردم جهان آب سالم ندارند.

۳۷ کشور دنیا که عمدتا در خاورمیانه، شمال آفریقا و آسیایی جنوب شرقی واقع شده‌اند با کمبود شدید آب روبرو شده‌اند.

در پنچاه سال گذشته ۳۷ خشونت بین‌المللی در جهان بر سر موضوع آب رخ داده که تمامی این تنش‌های سنگین به جز ۷ مورد آن در منطقه خاورمیانه واقع شده است و پیش‌بینی می‌گردد بحران آب به زودی به عنوان یکی از عوامل مهم شعله‌ور کردن جنگ در خاورمیانه پا به عرصه میدان بگذارد.

 

امروز این واقعیت بر همگان آشکار گردیده که بدون منابع آبی توسعه برای بیش از یک سوم کشورهای جهان دست نیافتنی شده است.

هیچ کشوری یا حتی هیچ استانی در کشور خودمان نیز قادر نیست ثبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خود را بدون آب تصور نماید.

به خصوص در کشوری شبیه کشور ما که بیش از ۸۵ درصد وسعت آن در منطقه فراخشک، خشک و نیمه‌خشک قرار گرفته باشد.

ایران از نظر تغذیه آبی، وابسته به دو رشته‌کوه «البزر» و «زاگرس» است.

رودخانه‌ها عموماً از این دو رشته‌کوه سرچشمه می‌گیرند و ذخایر آبی در فصول گرم، برف و یخی است که در ارتفاعات از زمستان سال گذشته باقی می‌ماند البته پوشش برف زمستانه که نقش حیاتی در تأمین آب کشور داشته و دارد با آهنگ شتابانی رو به کاهش گذاشته است.(میزان بارش در ایران معادل یک‌سوم میانگین جهانی شده است.)

 

دومین و مهم‌ترین منابع آبی ایران، آب‌های زیرزمینی هستند که از دیرباز به وسیله قنات در فلات مرکزی حفظ می‎شده و جریان می‌یافته ‎است.

در اثر کاهش بارش، بسیاری از کشاورزان و واحدهای صنعتی مجبور به حفر چاه‌های غیرمجاز و آبکشی بیش از حد از آن شده‌اند.

در چهار دهه پیش تنها ۵۰ هزار حلقه چاه در ایران وجود داشت که سالانه حدود ۹میلیارد مترمکعب از آن‎ها برداشت می‌شد ولی هم‌اکنون بیش از ۶۵۰ هزار حلقه چاه حفر شده است که سالانه بیش از ۶۰میلیارد مترمکعب از آن‎ها برداشت می‌شود.

 

بنابراین بحران آب امروز در بسیاری از شهرهای ایران به مرحله هشدار رسیده است.

مصرف آب در «تهران»، «اراک»، «اصفهان»، «شیراز»، «قزوین»، «قم»، «کرج»، «کرمان»،«مشهد»، «همدان» و «یزد» بیش از مخازن آب در این شهرها شده است.

۵۱۷ شهر دیگر، مصرفی برابر با مخازن خود دارند.

 

نزدیک ۲۶ میلیون خانوار در کنار واحدهای تجاری، صنعتی و کشاورزی مصرف‌کننده مستقیم منابع آبی هستند که مطابق آمار رسمی، ۳۰ درصد آب تصفیه شده بخش خانگی به دلیل فرسودگی لوله‌ها هدر می‌رود.

مضاف به این که آب لوله‌کشی در شهرهای ما فقط به صورت تصفیه‌شده ارایه می‌شود و مردم مجبور هستند برای آبیاری باغچه‌ها و شستن حیاط و خودروشان نیز از همان آب شیرین استفاده نمایند.

آمارها موید این است که نزدیک به ده میلیون ایرانی فاقد دسترسی پایدار به آب سالم شده‌اند.

 

در حوزه کشاورزی نیز آبیاری غرقابی که یکی از معضلات کشورهای خاورمیانه از جمله ایران است باعث هدر رفتن منابع آبی زیادی در کشور شده است.

بیش از ۸۰ درصد آب مصرفی خاورمیانه در بخش کشاورزی مصرف می‌گردد و این رقم در کشور ما به ۹۲ درصد نیز رسیده است درحالی که میانگین جهانی آن ۷۰ درصد می‌باشد.

ما باغات پسته ۳۵ تا ۴۰ هزار هکتاری را به ۲۰۰ هزار هکتار افزایش داده‌ایم بدون این که از قبل برای منابع آبی آن فکر کرده باشیم.

 

کارشناسان معتقد هستنند اگر سطح فعلی مصرف آب برای مصارف کشاورزی در ایران بدون تغییر باقی بماند مناطق جنوبی و شرقی پرجمعیت ایران ظرف مدت کم‌تر از ۲۵ سال به طور کامل تخلیه می‌شوند.

اگر ما برای بحران آب راه ‌حلی پیدا نکنیم حدود ۵۰ میلیون ایرانی از کشورمان در سال ۲۰۴۵ مهاجرت خواهند کرد.

 

از نظر دامپروری نیز ۶۵ میلیون واحد دامی کشور به ۱۲۰ میلیون واحد افزایش پیدا کرده است که مصرف مستقیم و غیرمستقیم آن‌ها فشار سنگینی را بر منابع آبی کشور وارد کرده است.

یعنی هزینه آب و هزینه بازگشت خاک به مراتع، صدها برابر مبلغی است که از قیمت گوشت آن‌ها به دست می‌آید که هیچوقت در قیمت تمام شده گوشت و لبنیات آن‌ها مورد محاسبه قرار نمی‌گیرد.

 

بسیاری از نیروگاه‌ها و صنایع ما نیز بسیار آب‌بر هستند و متاسفانه تجهیزاتشان مستهلک شده و پاسخگوی آب مصرفی‌ خود نمی‌باشند.

سدسازی‌های بی‌رویه در کنار کف‌کنی چاه‌هایی که بعضاً به عمق ۳ هزار متری زمین می‌رسند باعث گردیده است آب‌های لایه‌های زیرین زمین نیز مکیده شوند تا در آینده شاهد زلزله‌ها و تکانه‌های زمین باشیم.

 

مساله کم‌آبی آنقدر جدی شده است که می‌توان پیش‌بینی نمود که ۵۰ درصد از مردم ایران تحت تاثیر این بحران واقع خواهند شد و معیشت آن‌ها در آینده نزدیک دچار اختلال می‌شود.

ایران دهه‌ها زمان را که می‌توانست صرف مدیریت بهینه آب کند، آگاهانه یا ناآگاهانه از دست داد.

سفره‌های زیرزمینی خود را تا ۷۰ درصد مصرف کرد.

هم‌اکنون تعداد ۷ هزار روستا در ایران دچار کم‌آبی و مشکلات آبی شده‌اند به گونه‌ای که دیگر برای برخی از روستاها با تانکر آب می‌برند.

پیش‌بینی می‌شود در آینده نزدیک بین استان‌ها نیز درگیری و تنش آبی رخ دهد.

به خصوص استان‌هایی که دارای منابع آبی مشترک با هم هستند.

تنش آبی بین استان‌های اصفهان، چهارمحال وبختیاری، یزد، خوزستان و لرستان، تقریبا به وقوع پیوسته است و این تنش از استان به استان در حال رسیدن از روستا به روستا است.

 

 

بیشتر بخوانید:

وضعیت وخیم سد‌ها و منابع آبی کشور
 
 

*** بی‌تفاوتی مسئولین؛ دامن زدن به مشکلات

 

به گزارش صنایع، این کارشناس در پایان این یادداشت، آورده است:

متاسفانه مسولین ما با پشت کردن به این مسئله نسبت به علائم بروز این بحران‌های بزرگ بی‌تفاوت مانده‌اند.

یعنی مدیران ما به جای پیش‌بینی و پیشگیری قبل از وقوع بحران، عمدتا نسبت به وقایع‌نگاری بعد از وقوع بحران اقدام می‌نمایند و همواره به دنبال فعل و ترک فعل‌ها می‌گردند.

یعنی به راحتی در جلوی چشمان دستگاه‌های نظارتی آینده‌پژوهی را قربانی وقایع‌ نگرانی می‌کنند بدون آنکه به کسی هم پاسخگو باشند.

 

امروزه تغییرات “آب و هوایی” و “مهاجرت”، دو پدیده‌ مهم عصر حاضر شده‌اند که از هم اثر پذیرفته و بر هم تاثیر می‌گذارند.

افزایش جمعیت در کلان شهرها و باج دادن دیوان‌سالاران به آن‌ها برای تامین آب شرب، باعث کم‌توجهی به روستاها می‌شود و ماحصل این بی‌توجهی از رونق افتادن کشاورزی و مهاجرت گسترده جوانان و کشاورزان به حاشیه کلان‌شهر شده است که مصرف آب شهرها را افزایش خواهد داد.

افزایش تقاضا بیشتر برای آب و دوباره متوسل شدن به روستاها برای تامین آن سیکل معیوبی را ایجاد می‌نماید که همواره تقویت چرخش آن بحران را عمیق و عمیقتر می‌سازد.

 

خوانندگان ما به نیکی می‌دانند که نرخ بیکاری کشور از ۱۲ درصد فراتر رفته است.

پدیده بیکاری یک معلول است که مدیران ما باید علت‌های آن را در جای دیگری مانند بحران آب و تاثیر آن بر کشاورزی جستجو نمایند.

وقتی نسبت به وقوع “جنگ آب” بی‌تفاوت می‌مانیم و به مطالعات جهانی وقعی نمی‌گذاریم و خودمان هم دست به تحقق گسترده نمی‌زنیم نتیجه آن می‌شود که زمانی چشمانمان باز می‌شود که وسط بحران قرار گرفته‌ایم.

هر چند تجربه نشان داده است مدیران ما در درازمدت بابت سکوت امروزشان هیچوقت پاسخگو نبوده و نیستند.

 

بنابراین اگرچه تولید آب خاکستری حاصله از بازیافت (بجز سرویس بهداشتی) و تولید آب شیرین از دریاها به کمتر شدن این بحران می‌تواند کمک کند ولی اجرای طرح الگوی کشت در کنار اجرای سیاست‌های کلی نظام در حوزه “منابع آبی” تنها راه مقابله با این بحران بزرگ است.

 

 

انتهای پیام///

منبع
صنایع
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یازده − 9 =

کلید مقابل را فعال کنید

همراه اول